Van Pasar-Maleis tot Bahasa Indonesia

De Indonesische dichter Takdir Alishabana beschrijft in Pacific Affairs van december 1949, de betekenis van een taal voor de vorming van één natie. Zijn beschrijving verhaalt de snelle wijze waarop het Bahasa werd ingevoerd.

In de koloniale tijd sprak de ontwikkelde klasse in Indonesië Nederlands. Daarnaast sprak men Soendanees, Javaans,en vele andere talen en dialecten. Inmiddels had zich in het handelsverkeer tussen de eilanden een met alle dialecten verwant pasar(markt)- Maleis ontwikkeld.
Al in de jaren vanaf 1920 begon men in kringen die met de nationale beweging samenhingen dit pasar-Maleis tot een Indonesische eenheidstaal uit te bouwen, het later genoemde Bahasa.
De Japanners waren van plan tijdens de bezetting van Indonesië hun taal geforceerd op te leggen. Maar dat proces verliep langzaam. Zij vielen uiteindelijk terug op het gemakkelijk aan te leren Bahasa. Tevens wilden de bezetters de energie van het hele Indonesische volk inzetten voor Japanse oorlogsdoeleinden. Zij drongen met dit doel door tot in de verste dorpen en gehuchten en gebruikten het Bahasa om zich verstaanbaar te maken. Op die wijze gedijde de taal. Meer en meer leerden zij zich hierin vloeiend uit te drukken en het deed het bewustzijn van een gemeenschappelijke binding ontwaken.
Bijgevolg voltrok zich aan de taal, tot aan de Japanse capitulatie, een enorme ontwikkeling zowel wat haar verbreiding als haar prestige betrof.
Zo zorgde de Japanse druk voor een snelle groei van de taal en ontwikkelde zich tevens een politiek bewustzijn.

26 gedachten over “Van Pasar-Maleis tot Bahasa Indonesia

  1. Graag een verduidelijking wat men onder Pasar-Maleis versta.
    Wat is het verschil tussen Bahasa Melayu Pasar , Bahasa Melayu en de Bahasa Indonesia.
    Wat versta men onder Maleis die door de gemiddelde Nederlanders en Indische Nederlanders werd gebruikt in Ned. Oost Indie en later in Nederland.
    Voordat de Japanners kwamen (1942) gebruiken de Indonesiers (ongeveer iets meer dan 2000.000) al lang de Bahasa Melayu .Is weer iets anders dan de Bahasa Melayu Pasar.
    De Bahasa Melayu bestaat al vanaf de 7de eeuw.

    • Hi there,

      Pasar maleis hebben meins inziens de nederlandse koloniale heren en meesters in het leven geroepen. Omdat er in Nederland ook een verschil bestond, en nog steeds bestaat, tussen verschillende dialectes. Daarbij moet gezegd worden, dat die zogenaamde dialectes in Indonesië hele gebieden omtrekken, die enige keren groter is dan Nederland, zo heb ik geleerd, dat het talen en geen dialettes zijn.

      Het malijs stamt uit de tijd, toen de engelsen in de 18de eeuw het beheer, ofwel bestuur van Ned. Indië overgenomen hadden. Die kolonialisten, die door deze overheid naar Indië opgeroepen werden kwamen hoofdzakelijk uit het schiereiland Malaka, waar maleis gesproken wordt. toen die merkten, dat de inheemsen in Ned. Indië talen spraken, die men met maleis uit Malaka kan vergwelijken, Zodoende kwam het maleis naar het vroegere Indië, de indo zegt tegen zoiets: “Als maar geef geluid!”
      De beroemdste overblijfselen uit die tijd zijn het palijs van de president en de net zo beroemde plantentuin, bijde in Bogor.

      Bovendien is het belangrijk in deze discissies te zeggen, dat je niet gewoon bahasa kan zeggen, omdat je tegenwoordig verschillende bahasa’s hebt, bijv. bahasa Malayu, of bahasa indonesia, of bahasa menakabao, enz., enz.
      Vertaalt heet bahasa gewoon taal, maar als wij met elkaar daarover praten, of schrijven kan je niet gewoon van bahasa spreken.

      Een kleine anacdote tussendoor: Ik vind het heel goed, dat er mensen zijn, die weten hoe de nationale taal van Indonesië ontstaan was en wanneer. Toen ik in de hoedanigheid als nacht portier in een hotel een hele indiase familie op bezoek had en ik van huis uit wist, dat er nog meer talen in Indonesië gesproken worden, vroeg ik de hoofdpersoon van die familie, hoe ze dan met elkaar communoceren, zijn eenvoudig antwoord was: “Ach dat is geen probleem, als ik erachter kom, dat mijn gesprekspartner me niet verstaat, dan praat ik gewoon engels.

    • mijn naam is stephan a thomas en ik ben ggz client dan saya perlayer pasarmalaya;saya cari pasar malaya guru -dan bahasa indonesia djucka terimakashia?saya djucka saksi saksi yehuwah

  2. “Dan zou ik mijn boek vertalen in ’t Maleis, Javaans, Soendaas, Alfoers, Boeginees, Battaks …”

    ¿’Maleis’?

    @Mail 2 [Geplaatst op 18 november 2012 door .Indisch4ever]
    Ik zal me even voorstellen. Mijn naam is Magda Pattiiha en ik ben Molukse. Ik heb Indonesisch gestudeerd en werk nu als leerkracht en docent. /…/ Sinds enkele weken heb ik een blog- http://magdapattiiha.wordpress.com/ -waarin ik over het Moluks Maleis schrijf /…/@

    ¿’Moluks Maleis’?

    e.m.

  3. Moluks Maleis ?
    Mss bedoelde men Bahasa Melayu Ambon.

    Vind vreemd dat in 2009 of zelfs in 2012 men nog steeds het verschil tussen “pasar Maleis”, Bahasa Melayu (Riau-Lingga) en de Bahasa Indonesia ( opvolger van Bhs Melayu -Riau-Lingga) niet weten.
    Bahasa Melayu werd al onderwezen in diverse Kweekscholen in Nederlands Oost Indie ( omstreeks 1901) en eerder bij de Bestuursacademie in Leiden en Delft , een vak voor de Indologen, de toekomstige Europese B.B ers.
    De oorsprong van Bahasa Indonesia IS NIET de pasar Maleis , maar van Bhs Melayu uit Sumatra( al vanaf de 7de of 8ste eeuw ).
    Minimaal 8 eeuwen voor dat Frederik de Houtman zijn beroemde taalboek (1603)
    “Spraeck ende woordboeck inde Maleysche ende Madagaskarsche talen, met vele Arabische ende Turcsche woorden ” laat uitgeven.

  4. De 3 wiki artikelen zijn waarschijnlijk ingezonden door vrijwilligers die de Bhasa Indonesia niet zo goed kennen.

    Een hint , kijk naar onder andere de Indonesische Wikipedia.
    Kan je mss vertalen via google .
    http://id.wikipedia.org/wiki/Bahasa_Indonesia
    Men kan de verhouding van het Nederlands van de Nederlanders en Nederlands(Vlaams) van Vlamingen vergelijken met Bhs Indonesia en Bhs Melayu.
    De “pasar Maleis” van de Indische Nederlanders / Ambonezen (Zuid Molukkers) is in feite een informele en eenvoudig te leren omgangstaal uit Nederlands Indie.

    • Meneer Surya Atmadja, weet u toevallig in welk ‘Maleis’ de Bijbel is vertaald. Dat is toch niet het Bahasa Melayu Ambon, of toch wel?

      e.m.

      • Pak eppison. Dat is zeker niet in het bahasa melajoe ambon. We gingen vroeger vaak naar de gredja maloekoe en dat is gewoon formeel maleis(ouderwets formeel Indonesisch) wat daar gesproken. Ik verstond ook geen bal van wat ze zeiden. Pas na de dienst als de molukkers bij elkaar nog na ngobrollen praatte ze weer het oude vertrouwde ambon maleis wat ik ook versta/spreek.

      • De bijbel hoort natuurlijk ook wel in het formeel maleis/indonesisch. Ambonees is toch een beetje grof.

      • Hier de bapa kami versi van de molukse kerk:
        Daaronder mijn ambonees maleis(de moluks nederlandse versie) vertaling

        Doa Bapa Kami

        Bapa kami jang disorga

        Katong pung bapa jang di sorga

        Dipermuliakanlah namamu

        Di bikin mulia se pung nama

        Datanglah keradjaanmu

        Datang sa di ale pung keradjaan

        Djadilah kehendakmu, seperti di sorga,

        Djadilah se pung mau, matjang di sorga

        demikian djuga diatas bumi

        Demikian djua diatas bumi

        Berilah kami pada hari ini, makanan kami jang secukupnja

        Kasi katong par hari ini, makanan ketong sampe tjukup

        Dan ampunilah kiranja kepada kami, segalah keselahan kami

        Dan kasi ampon par ketorang, ketong punja salah-salah betul

        Seperti kami ini sudah mengampuni orang jang berkesalahan kepadah kami

        Matjang katong ni su kasi ampon par orang jang bikin sala par ketorang

        Dan djanganlah membawa kami ke dalam pencobaan

        Dan djang bawa katong kadalang pentjobaan

        Melainkan lepaskanlah dari pada jang djahat

        Kasi lepas ketong dari jang djahat

        Karena engkaulah jang empunja keradjaan

        Tagal ale jang punja keradjaan

        Dan kuasa dan kemuliaan

        Dan kuasa deng kamuliaan

        Sampai selama-lamanja

        Sampe slama lama e
        Amin

        Matius 6:9

      • Pak E.M
        hieronder een site over de gebruikte taal in de Molukken.
        http://www.sabda.org/sejarah/artikel/gereja_di_maluku_pada_zaman_voc.htmak Kijk bij SOAL BAHASA .
        De lingua franca in Zuid Oost Azie is de (vereenvoudigde )Bhs Melayu PASAR .
        Omdat de Nederlanders(VOC) vonden dat het een “arme”/eenvoudige taal is vonden ze het niet gechikt om de evangelie te verspreiden.
        (opmerking: Toen had men nog niet de beschikking over goed geschoolde Nederlanders die de Bhs Melayu (Tinggi) beheersen. Zie de Bestuursacademie en opleiding tot Indologen)

        Eerst willen de Nederlanders (VOC) de “Ambonezen” meer binden door naast hun geloof ook hun taal te introduceren.
        Ze hadden een groep Ambonezen naar Nederland gehaald , maar het mislukte.
        Dus werd de vereenvoudigde Bhs Melayu gebruikt in de Molukse kerken.
        Die ging de streektalen a.h.w verdrijven.
        Dat was de reden dat de Ambonezen(Zuid Molukkers) een Bhs Melayu Ambon hebben(een soort dialect) , die anders is dan de Bhs Melayu van de rest van Indonesia( Java en West Sumatra)

  5. evenwel denk ik dat in de tijd van de Japanse bezetting die Indonesiërs die van huis uit géén Maleis spraken, maar bv. Javaans of Madoerees, de bahasa Indonesia des te makkelijker oppikten áls zij ook bekend waren met dat pasar-Maleis.

    Waardoor naast het Riouw-dialect van Maleis, óók het pasar-Maleis indirect voorloper geweest zou zijn voor de bhs Indonesia van veel Indonesischsprekenden uit die generatie. Nog afgezien van alle andere Maleise varianten die in Indonesië werden en worden gesproken.

    • Naar mijn idee bestaat pasar maleis niet. Wat is pasar maleis, niemand kan mij voorbeelden noemen wat typisch pasar maleis is en niet bestaat in het formele/informele Indonesisch. Wel heeft maleis bestaan. Een aantal indo’s en Nederlanders spraken gewoon gebrekkig maleis(dat noemen die lui pasar maleis). Mijn ene Indische opa uit klaten spreekt vloeiend maleis/Indonesisch. Als wij elkaar in het (voor hem maleis en voor mij indonesisch) indonesisch aanspreken verstaan we elkaar prima. Ik zie eigenlijk geen verschil tussen zijn ‘maleis’ en mijn Indonesisch. Het enige is dat hij wat oudere woorden gebruikt maar grammaticaal/zinsopbouw spreken we hetzelfde. Of ik spreek onbewust gewoon maleis.

      Het gebruik van bikin en kasih is niet kenmerkend voor het zogenaamde pasar maleis wat ze spreken. In het hedendaags informele Indonesisch word ook bikin betul, kasih tunjuk gebruikt. Sommige oudjes denken dat membersihkan indonesisch is en bikin bersih pasar maleis. Membersihkan is bahasa indonesia baku en ook bahasa melayu(maleis) baku. In de informele bahasa indonesia zeg je bikin bersih of bersihin, hetzelfde geld voor het maleis(ouderwets Indonesisch). Als ik Indonesisch praat gebruik ik meestal bikin of kasih, of de in vorm (bijv betulin,bersihin, tunjukin). De voor en achterzetels is echt iets formeels in zowel het maleis en Indonesisch. Ik heb daar niet veel verstand van, gelukkig wordt het jarang in de omgangstaal daar gebruikt.

    • CJ Lentze op 21 november 2012 om 17:57 schreef:
      evenwel denk ik dat in de tijd van de Japanse bezetting die Indonesiërs die van huis uit géén Maleis spraken, maar bv. Javaans of Madoerees, de bahasa Indonesia des te makkelijker oppikten áls zij ook bekend waren met dat pasar-Maleis.
      ————————————————————————————
      Dat hoeft niet altijd zo te zijn .
      Zie de cijfers van CBS Nederlands- Indie ( cijfers 1930-1940).
      De meeste “Inlanders” waren min of meer ongeschoold
      Van de 70 miljoen waren er 2.310.633 Indonesiers die naar school gingen, Cijfer van 1940
      In 1930 waren er 3.107.487 die al geletterd zijn . (census 1930)

  6. Er zijn 2 versie, de Katholieke en de Protestanse .
    http://id.wikisource.org/wiki/Doa_Bapa_Kami
    Vroeger voordat de Bhs Indonesia ( opvolger van Bhs Melayu- ex Riau – ex Sumpah Pemuda 1928) verplicht werd moeten de dominee en pastoors vaak de grotere streektalen gebruiken .

    De “pasar Maleis” bestaat al eeuwen lang , werd alleen gebruik door de Orang Melayu ( uit Malaysia) die in de kuststreken wonen.
    De Orang Betawi hebben hun Betawi Melayu versie , de Bhs Melayu plus Javaanse/Sundanese, Chinese-Arabische en Westerse leenwoorden.
    Werd min of meer overgenomen door Indische Nederlanders die in Batavia e.o wonen, later ook later bekend onder de naam Petjoh.
    Zie voorbeelden uit de boeken van Tjalie Robinson, Petjoh van Richard Cress.
    De andere bevolkingsgroepen, Sundanezen, Javanen, Madurezen, Balinezen etc hebben hun eigen talen.
    Om met elkaar te kunnen communiceren moeten ze de vereenvoudigde Bhs Melayu ( lingua franca) gebruiken , zeer eenvoudig* , met weinig grammatica.
    Werd door de “gewone man” op de pasar gebruikt om met elkaar te kunnen handelen/communiceren.,
    Die versie inziens werd later ogenomen door de (Indische)Nederlanders.
    De oudere generatie (Indische) Nederlanders van ongeveer vanaf 70 jaren die de voortgezet onderwijs hadden gevolgd ( vanaf ULO-MULO t/m HBS) hebben soms ook de SMP en SMA periode moeten meemaken .
    Er was een overgangsperiode tot 1954-1955.
    De jongere tantes / ooms van mij ( vanaf 75) hebben ook aanpassingsproblemen toen ze over moeten gaan van Nederlands naar Bhs Indonesia.
    Dus kunnen ze ook vaak redelijk de “school Indonesisch” beheersen.
    De school Maleis ( Bhs Melayu standaard ) is echt ingewikkeld , werd gebruikt bij de hoven, door o.a de wetenschappers en ambtenaren.
    Die Bhs Melayu werd gebruik bij de contacten van de Resident of A.R met de Indonesische Bupathi-Patih-Wedana etc.
    Zie de toespraak van Peter Faber( Max Havelaar) ten overstaan van de Bupathi van Lebak en zijn gevolg .
    De standaard Bhs Melayu werd gegeven in de Sekolah Desa ( Inlandse school) , en bij de Kweekscholen .
    Zie de rol van Charles van Ophuijsen (Kweekschool leraar in Bukittinggi) die in 1901 de Latijnse spelling had geintroduceerd met behulp van Engku Nawawi gelar Sutan Makmur en Moh. Taib Sultan Ibrahim, 2 Minangkabause leraren.
    Van Ophuysen werd later proffesor in Leiden.

    Volgens verhaal was ene Rd Kandoeroen S. Mihardja leraar Bhs Sunda bij H.I.K Batavia ook leraar van Bhs Melayu, hij was de grootvader van mevr. Rd Emmy S.S- .S Atmadja.

    • Pasar Maleis was volgens mij een lingua franca, een taal die voor onderling verkeer door ‘vreemdelingen’ werd gebruikt. Geen formele taal dus, geen grammatica, maar verstaanbaar door allen. In principe alleen maar woorden achter elkaar rijgen. Je moest dus wel een woordenschat hebben.

      • Jan, dan heb je waarschijnijk over de “pasar Maleis”van de totoks en indische-nederlanders die de echte bhs Melayu( school maleis) nooit hadden geleerd of op school hadden gekregen.
        Dat moet je zien als een soort bahasa gaul (omgangs taal) .

        Toen de Portugezen Malaca hadden veroverd ( 1511 ?) hadden ze een Sumatraanse persoon die bij de Sultan werkte ( hamba di raya*) gevangen genomen .
        Een Portugese kapitein had hem in zijn gevolg opgenomen en gebruikte hem als tolk vertaler , voor Bahasa Melayu.Volgens verhaal trouwde hij met de zuster van die kapitein.
        De Maleisiers noemen de lingua franca van toen ook Bhs Melayu Pasar , dat gaf waarschijnlijk verwarring/problemen bij de Nederlanders.
        Eigenlijk moet men het een andere naam geven Bhs Melayu Dagang( handel) , later gingen de Nederlanders een verschil maken , een Hoog Maleis of laag Maleis(paser Maleis).

        * hamba di raya betekent een onderdaan van de raja.
        De Portugezen vertalen anders, een slaaf van de raja.
        De bewuste “hamba”is Panglima Awang , ook bekend onder de naam Henry de Black.
        Hij bemiddeld / stelde officiele contracten met de plaatselijke vorsten voor de Portugese kapiten, ene Magelhaens .Beiden zijn de eerste mens die de wereld rond hadden gevaren.
        Panglima Awang iets meer dan zijn baas/zwager , maar ya zijn baas kreeg natuurlijk alle eer .
        Zelfs de Spanjaarden claimen dat Magelhaens een Spanjaard is .
        Magelhaens had zijn reis niet kunnen volmaken, omdat hij vermoord werd door een Filipijnse vorst.

        Eigenlijk is de eerste mens die de wereld rond had gevaren was die bewuste Panglima Awang, uit Sumatra.
        Zie verslag van o.a Pigafetta.

      • Pak surya, hamba wordt volgens mij ook als ‘ik’ gebruikt. Budak is in het maleisisch kind. In bahasa indonesia is dat slaaf….

      • Heer SU: citaat “Jan, dan heb je waarschijnijk over de “pasar Maleis”van de totoks en indische-nederlanders die de echte bhs Melayu( school maleis) nooit hadden geleerd of op school hadden gekregen. Dat moet je zien als een soort bahasa gaul (omgangs taal) .” Dat klopt, dit soort zaken bekijk ik alleen maar vanuit mijzelf. Hoe of ik met Indonesiërs sprak en omgekeerd. Behalve van mijn moeder en van baboe Soep heb ik van niemand Maleis geleerd. Het taaltje van mijn Madoerese grootmoeder was weer anders, maar met haar kon ik in mijn eigen ‘Maleis’ toch normaal praten.

  7. Oom Sid, als ik het goed heb begrepen bestaat bahasa Betawi ook al sinds voordat het Indonesisch op basis van het Maleis uit Riouw werd vastgesteld. En dat Betawinees is toch ook een variant van het Maleis?

    Ik moet dan bv. denken aan het gebruik van ‘gue’ en ‘lu’ voor ik en jij. Om terug te komen op de vergelijking van eerder tussen de talen van Indonesië en Maleisië met de verhouding Hollands/Vlaams, ik zag niet zo lang geleden een Indonesische film op Youtube, met ondertiteling voor de Maleisische kijkers. Want die kennen ‘gue’ en ‘lu’ niet, (tenzij het Hokkien-sprekende Chinezen zijn), dus alles werd vertaald naar ‘aku’ en ‘kamu’. En meer van die dingen.

    Enfin, het schijnt dat via de populaire media, sinetrons en films, die veelal zich afspelen op Java en dan vaak in Jakarta, termen uit de straattaal of jongerentaal van Jakarta, en ook Javaanse termen, zich verspreiden door heel Indonesië. Waardoor zowel het Betawinees als het Javaans hun stempel drukken op de landstaal. En om onder meer die reden zou het voor Maleisiërs met de jaren steeds moeilijker worden om Indonesische televisie te volgen, en omgekeerd.

    • Het verschil tussen maleisisch en Indonesisch is zeker groter dan het verschil tussen Nederlands en Vlaams. Banci is bij ons iets in de zin van homo, bij hun is het censuur. Kereta is bij hun auto terwijl dat bij ons trein is(kereta api), mobil is auto in het Indonesisch. Toen ik een paar jaar geleden op het vliegveld in singapore was(transit naar Indonesie) vroeg ik waar de toilet was(toilet nya dimana). Toen kreeg ik het volgende antwoord: pusing kiri. Pusing is in het singapore maleis belok(afslaan).

      Verder heb je gelijk dat het bahasa gaul(jongerentaal) zich snel verspreid in Indonesie. Denk ook bijvoorbeeld aan de -in vorm, betulin, tunjukin, tinggalin, bersihin, ucapin. Dat is de bahasa betawi variant van de -kan vorm(formeel Indonesisch/maleis/maleisisch). Betulkan, tunjukkan, tinggalkan, bersihkan, ucapkan. Het bahasa indonesia kent wel de -i vorm. Jalani. Dus dat is niet de -in vorm. Je kan dus jalankan op 4 manieren zeggen namelijk: jalankan, jalanin, jalani, kasih jalan. Kasih jalan wordt meer gebruikt in oost indonesia, papua, molukken etc.

      Overigens vind ik het logisch dat woorden als lu en gue/gua in de ondertiteling wordt vertaald in aku/kamu. Ondertiteling hoort naar mijn idee in beschaafd Indonesisch te zijn.

      Dan heb ik een vraag aan pak surya. Volgens mij is bahasa betawi de jongerentaal van indonesie. Bahasa gaul en bahasa betawi zijn hetzelfde. Is dit zo?

  8. De orang Melayu wonen vaak in de grote kuststeden.Medan, Semarang , Surabaya etc.
    Zoals in de oude Batavia , daar heb je een Kampung Melayu .Nu in Jatinegara (Meester Cornelis) .
    De oude bewoners van Batavia (origineel Sundanezen + Javanen) hebben dat overgenomen om te kunnen comuniceren en handelen met andere import of handelaren ( Chinees-Arabisch en Europanen etc).Dat is de reden waarom de bahasa gaul van de oude Betawinezen en de jongeren van nu vaak Chinese , javaanse of zelfs Nederlandse etc leenwoorden.

    Maar dan is het de vereenvoudigde (huis tuin keuken ) bahasa melayu dialect of logat Betawi .
    Iets anders dan de Bhs Melayu die gebruikt werd bij de officiele gebeurtenissen.
    De Indonesiers(nationalisten) hadden in 1928 besloten om de officiele Bhs Melayu( Riau-Lingga ) aan te wijzen als nationale taal . Mijn oom was een van de ondertekenaars .
    Dat was de Bahasa Melayu die gegeven werd bij de kweekscholen ( zie Van Ophuysen in 1901) in latijnse spelling , zo dat toegangkelijk is voor de Europeanen en andere bewoners van Nederlands Indie.
    Mijn overgrootvader was ook leraar van een HIK school , dus ook omstreeks 1900 ?

    De jongeren versie van nu heeft veel Engelse leenwoorden en samengestelde /verkorte leenwoorden. De zgn SMS taal.
    Ik heb wel ergens een boekje gekocht bij gramedia( om bij te blijven, maar wanneer gebruik ik dat ?) ,En uiteraard de Kamus Bahasa Betawi.
    Tijdens mijn reizen in 2009 en 2011op Sumatrera , o.a Medan was onze chauffeur een orang Medan (woon in Medan) maar van oorsprong orang Melayu .Je hebt daar ook orang Jawa, veel orang Batak en andere import die al generaties in Medan wonen.
    Een melting pot of mozaik zoals Jakarta.

    In Singapura praat ik met de portier , donker van huidskleur (dacht eerst een Tamil origine) , maar bleek een Orang Melayu .
    Ik spreek in het Indonesisch /Jakartaans en hij antwoorde in Bhs Melayu.

Laat een reactie achter op van Beek Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s