Rituelen bij overlijden


Bij het overlijden van een familielid wordt
traditiegetrouw een aantal dagen in ere
gehouden. Het zijn de 7de, de 40ste en de 100ste
dag na het overlijden (en tegenwoordig in
Indonesië ook de 1000ste dag). Op de 40ste dag
wordt een selamatan gehouden.

De zevende dag is de belangrijkste, want dan verlaat de
geest van de overledene voorgoed het huis.
De 40ste en de 100ste dag staan meer in het teken van
gedenken.
Zo kan men een dierbare overledene duidelijk maken dat
hij of zij nog steeds in de eigen gedachten voortleeft.
Op de 40ste dag wordt een selamatan gegeven voor
familie en vrienden.
De maaltijd wordt voorbereid en gekookt volgens de
voorschriften die er gelden.
Alle gerechten moeten zonder vooraf te proeven in één
keer goed bereid zijn.
De maaltijd wordt geserveerd op een grote schaal met in
het midden een hoge toren van nasi koening (gele
gekruide rijst).
Om de toren heen worden de gerechten gerangschikt,
zoals sambal goreng telor (ei), tempeh, gebraden
kippenstukjes, enz.
Een voorganger leidt de gebedsdienst vóór en ná het
eten.
Een lege plaats aan tafel is ingeruimd voor de
overledene en bij diens foto staat een brandende kaars
op tafel.
Ook op verjaardagen wordt de overledene herdacht met
wat rijst en koekjes of andere lekkernijen op een bord en
altijd staat er een glas met zijn lievelingsdrank naast.

20 gedachten over “Rituelen bij overlijden

    • Maar als zij u ’s nachts roept, mag u niet reageren. Letterlijk levensgevaarlijk! Overigens, iemand is pas echt dood als er niet meer over hem/haar wordt gepraat.

  1. De selamatan na het overleden werd duidelijk beschreven volgens bepaalde regels.
    Het is in feite een Javaanse gewoonte , lang voordat de Hindu/Islam hun intrede doet.

    Bij de Moslims moet de overledene binnen dezelfde dag begraven worden.
    De 1ste dag/avond werd genomen als de overledene voor zondsondergang gestorven is.
    Na zonsondergang (magrhib) wordt de selamatan pas gehouden op de volgende dag.

    Wel wordt s’avonds gezamenlijk gebeden door naaste familie leden/buren .
    En ze moeten ook eten en drinken krijgen.
    geen selamatan .
    In de meeste gevallen komen familieleden, naaste buren de eerste 7 avonden bij elkaar .
    Gezamenlijk bidden, praten, als een soort solidariteit zo dat het verdriet van de familie werd “gedeeld”.
    Men voelde minder eenzaam.

    Men zegt ( ook door helderziende of heldervoelende beaamd) dat de meeste overledene vaak een paar dagen nog aanwezig zijn in hun huis .
    De mogelijkheid om “over te gaan” werd vaak op/na de 7de dag, 40ste dag, 100ste dag ( soms ook na 1 of 2 jaar) of op zijn laats 1000ste dag door “orang pinter” geconstateerd.

    Soms komen ze “bezoeken” van de andere zijde.
    Toen mijn ouders overleden waren komen ze vaak op ” bezoek”, soms samen met een oudere zus van mij(niet gekend, overleden tijdens de Japanse bezetting als klein kind) .

    Na 1 jaar komen ze minder vaak, tot dat ze niet meer komen.
    Ze zijn begraven in Jakarta , ik woon in Amsterdam , de persoon die hun aanwezigheid zie en voelde is mijn vrouw.
    Als we naar Jakarta gingen en op bezoek gingen naar hun graven kan het gebeuren dat mijn vrouw hun aanwezigheid soms zie of op zijn minst voelde.

    • “Bij de Moslims moet de overledene binnen dezelfde dag begraven worden.” Dat gold in Indië bij alle ingezetenen, ook de Europeanen. Een hygiënische regel. Lastig voor de familie die van heinde en ver moest komen, daarom werd er vaak ook een dag gesmokkeld. In Soerabaja, 1945, waren de door ons gevonden slachtoffers vaak al een week of langer dood. Was niet zo prettig om te bergen.

  2. Wat interessant, heer S.A. Weet u soms of het (Indische) gezegde waar is, dat als je per ongeluk op een graf trapt, dat je een dikke verstuikte enkel krijgt? In Indonesie althans. Wij bezochten in Bandoeng in 1958, op de laatste dag van vertrek naar Nederland op de begraafplaats een paar familiegraven. Thuis gekomen merkte mijn moeder dat zij aan een been een dikke, verstuikte enkel had, terwijl zij zich niet kon herinneren gestruikeld te zijn. De enkel deed pijn en zij kon er niet op lopen. De baboe kwam toen ijlings aan met een kruidenpapje en heeft mijn moeder op die plek ermee gemasseerd. De volgende dag, de dag van vertrek, kon mijn moeder weer goed lopen op die – op raadselachtige manier – geblesseerd geraakte enkel.

  3. @ ibu Ellen.
    Het kan .Het hoeft niet per se verstuikte enkel te zijn ..
    Sommigen zeggen kualat .
    Daarom loop ik altijd extra voorzichtig als ik op bezoek ben bij de graven van mijn ouders in Jakarta.
    Vooral tussen de graven , met de smalle doorgangen.
    Voordat je het weet sta je op iemands graf. Of heeft vroeger een graf gestaan .
    Dus altijd met veel permisi, ma’af mompelen als ik/wij langskomen.
    Je gaat ook niet zo maar plassen in de natuur/struiken, ga ik nog steeds ma’af mompelen.
    Je weet maar nooit.

  4. Een sterk verhaal .
    Sommige Sundanezen hebben in het verre verleden bindingen met de kraton van Sunda.
    De bekende Koning was Prabu Siliwangi .
    Toen West Java(Sunda) veroverd werd door de Islam (16de eeuw) gingen volgens de legende de koning en zijn gevolg verdwenen. Ngahyang, vandaar dat West Java de naam Parahyangan kreeg, het land van de Goden (Hyang) .
    Vaak “manifesteren” ze in hun 2de gedaante , als koningstijger en ook als panters .
    Ze laten zich zien of kenbaar maken aan hun nakomelingen.

    Wij kregen ook vaak kontakten met onze voorouders ( believe it or not), gezien door mediums en orang pinter.
    Zelfs mijn Hollandse vrouw(heldervoelend / kan soms in contact komen) had ze gezien bij ons thuis in Jkt en ergens anders in West Java.
    Heb ik tientallen verhalen.

    Toen ze voor het eerst in Jkt kwam om te trouwen(1979) werd ik wakker gemaakt.
    Dat er iemand in de kamer was. Een “prins” , zoals op een oude foto staat, met kerid etc.
    En die vroeg aan mijn toekomstige vrouw om hem te bezoeken.
    Dus ik dacht kletspraat van haar, maar toen ik aan mijn ouders vertelde werd orang pinter, o.a een neef (helderziend) geraadpleegd.
    Ja , dat is waarschijnlijk mijn stamvader geweest. Een Javaanse officier(katanya) die samen met de expeditieleger van Sultan Agung Tirtajasa van Mataram J.P. Coen in Batavia belegerde.

    Nog steeds geloof ik het niet.
    Totdat we bij zijn graf kwamen , en mijn vrouw beweerde bij hoog en laag dat die opa(?) van mij ook daar aanwezig was , want het was dezelfde verschijning die in onze kamer manifesteerde.

    Wat grappig is , mijn schoonmoeder (totok) kwam in kontakt via haar Indische vriendin met een Hollandse orang pinter in Hengelo , en hij vertelde ook iets over die bewuste “stamvader”.
    Bewijs het maar of het zo is .

  5. Bedankt voor uw antwoord, Pak S.A. Bovenstaand is een mooi verhaal. Was er dus een soort van vooroudercultus, althans op Java? Hadden de voorouders de taak hun nageslacht te beschermen? Volgens mijn moeder zei haar inlandse Javaanse grootmoeder – de moeder van haar moeder – altijd zoiets tegen haar (“Ik zal je altijd beschermen, non”).

  6. Voordat de Hindu , omstreeks 1ste eeuw Na Christus en de Islam het Hindu geloof vervangt hadden de Javanen (bewoners van Java) al hun eeuwen oude gelovende .
    Dat geldt ook voor andere volkeren in de archipel.
    De bewoners van Java kennen de Kabuyutan( voorouders geloven) bij de Sundanezen en bij de Javanen de Kejawen.
    Er zijn veel volkeren die hun legende hebben , zoals de Maung Siliwangi .

    Dus het is ook mogelijk dat een voorouder waar je goede kontakten had hun nakomelingen van uit een afstand bekijken en als de omstandigheden het toelaten ( “dezelfde golflengte”) ze met elkaar kunnen “communiceren” , elkaar zien etc .
    Iedereen heeft bepaalde delen van hun hersenen of gave die ze niet gebruiken.
    Dat is wat ik geloof , de feiten (ontmoetingen tussen familie leden / orang pinter met voorouders ) is het bewijs.

    De samensmelting tussen de “oude geloven”en Islam en het geloof van velen/de moderne mens is een doorn in het oog van de extreem fundamentalistische Moslims .

    http://en.wikipedia.org/wiki/Sunda_Kingdom

    Men kan het laten vertalen :
    http://www.berdikarionline.com/suluh/20120429/prabu-siliwangi-dan-mitos-maung-dalam-masyarakat-sunda.html

    • Je kunt ook 40 dagen vasten in de woestijn. En de rijsttafel hoort 40 gerechten te tellen. Ik heb ooit gehoord dat 44 een nog heiliger getal zou zijn. Wie weet hier van af? Of is het onzin, baas boven baas?

  7. Vrijdag is de 40ste dag dat mijn schoonmoeder niet meer in ons midden is,er komt familie eten en mijn schoonmoeder herdenken.
    Nu hoorde ik dat er ook 7 verschillende soorten bloemen moeten zijn ,kan iemand mij vertellen waarom dit is

  8. Bedankt, ik heb aan mijn familie door gegeven. 24 maart is de 40 ste dag dat mijn zwager er niet meer is.dan hebben wij een herdenkingsdag

  9. Hoi, leuk dat je hier aandacht aan besteed, en misschien kan je mij verder helpen:
    Hoe bepaal je wat de 40ste dag is ? Tel je de dag van overlijden mee ? Of is de dag daarna de 1ste dag ?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s