Het vlagincident in Soerabaja

Een maand ná de capitulatie van Japan
wapperde op 19 september 1945 de Nederlandse
driekleur boven hotel Yamamoto, het voormalige
Oranje hotel in Soerabaja.

Twee Nederlanders, Lansdorp en Boer, hezen de
Nederlandse vlag op het dak van het voormalige Oranje
hotel te Soerabaja, om aan te geven dat er op dat
ogenblik in het hotel een officiële Nederlandse delegatie
aanwezig was.
In de stad had ene Soetomo zichzelf uitgeroepen tot
leider van een strijdbare pemoeda-groepering, Barisan
Pemberontak Rakjat Indonesia (BPRI).
Als Boeng Tomo ontpopte hij zich tot een volksmenner
die vervuld was van haat tegen alles wat Nederlands
was. Hij zweepte die haat onder het volk hoog op.
Het hijsen van de vlag boven op het Oranje hotel vatte
hij dan ook op als een rechtstreekse schending van de
net uitgeroepen Republiek Indonesia.
Zijn pemoeda’s bestormden het hotel en bij de vlag
gekomen trokken ze de blauwe baan van de vlag zodat
het rood en wit, de kleuren van de Indonesische vlag,
overbleven.
Aan de overkant van het Oranje hotel was het Rode
Kruis gevestigd waar op dat moment enkele tientallen
ex-geïnterneerde militairen werden opgevangen.
Bij het zien hoe de Nederlandse vlag werd geschonden
stormden ze geëmotioneerd de straat op.
Het bloedig handgemeen met een overmacht aan
pemoeda’s eindigde pas toen een passerende
gewapende Japanse patrouille een einde maakte aan de
heftige onlusten.

5 gedachten over “Het vlagincident in Soerabaja

  1. Het was een RAPWI-team bestaande uit drie Nederlandse en vier Britse militairen. Zij waren door de Japanners in het Oranjehotel ondergebracht. Er was een bewaking door de Kenpeitai, maar die was niet bedoeld voor de buitenkant van het gebouw, alleen voor de RAPWI-leden.

  2. Volgens Richard Klaessen in zijn boek “Macaber Soerabaja 1945……” verbleef in het Oranje Hotel een parachutisten-party, dat gedropt was op het Darmo-vliegveld. Dit zou dan die “officiele” Nederlandse vertegenwoordiging moeten zijn. Ten teken van hun aanwezigheid was de Nederlandse vlag gehesen. Nederlanders werkzaam bij het Rode Kruis droegen een grotere Nederlandse vlag aan , dat het kleine dundoek verving. Dit toch wel relevant onderdeel mis ik in bovenstaand verhaal

    Laat ik het erop houden dat het hijzen van de Nederlandse vlag in vijandelijk gebied niet de meest diplomatieke geste is. En dat het vervangen van de kleine door een grote vlag het zelfde effekt heeft als een rode vlag op een driftige uit de kluiten gewassen stier. Nederlanders hadden blijkbaar moeite oim de levensgevaarlijke situatie op haar POST-koloniale waarde te schatten.

    Het is toch wel opmerkelijk hoe de waarheid of realiteitszin van persoon tot persoon kan verschillen

  3. Dit RAPWI-team was inderdaad gedropt op het Darmo-vliegveld waar ik vlakbij woonde. Een andere mogelijkheid dan om per parachute te komen was er nog niet, aangezien er nog geen contact was met de Japanse luchtverkeersleiding. RAPWI was geen officiële Nederlandse vertegenwoordiging, maar een geallieerde instantie Recovery of Allied Prisoners of War and Internees. Hun taak was het opsporen en hulp verlenen aan krijgsgevangenen en geïnterneerden. Het hijsen van de tweede, grote vlag was “met de kennis van nu” inderdaad niet zo verstandig geweest, maar: 19 september 1945 was geen postkoloniale situatie. Het was gewoon Nederlands-Indië! De in Soerabaja wonende (Indische) Nederlanders zagen in deze militairen eindelijk het begin van bevrijding. De dagen na het vlagincident hadden de Jappaners de situatie weer onder controle, zelf kon ik ongestoord bij de Rode Kruisinformatiepost in de Vrijmetselaarsloge tegenover het Oranjehotel op Toendjoengan komen. Het was er heel druk met mensen die informatie zochten over hun familie. Ik heb enorme bewondering voor al die vrijwilligers die daar onder hoge druk met slechte spullen werkten.
    Op 21 september werd een tweede RAPWI-team door de Japanners eveneens in het Oranjehotel ondergebracht. Op 23 september arriveerde kolonel D.L.Asjes als hoofd van het RAPWI-kantoor Soerabaja begeleid door een Japans ere-escorte in het Oranjehotel. Op dezelfde dag arriveerde kapitein-ter-zee P.J.G.Huyer met een kleine staf, als eerste geallieerde vertegenwoordiger in Soerabaja.
    Er kon op dat moment geen sprake zijn van een officiële Nederlandse vertegenwoordiging. Het gezag was gelegd bij South East Asia Command onder Lord Admiral Louis Mountbatten, het plaatselijke gezag was door SEAC opgedragen aan de Japanners.

  4. Het hijsen van de vlag boven op het Oranje hotel vatte
    hij(Bung Tomo) dan ook op als een rechtstreekse schending van de
    net uitgeroepen Republiek Indonesia.
    ===========================================================
    De beslissing werd genomen door de Indonesische resident (overheid) om Rood Wit vlag te hijsen in Surabaya.
    En dan gaat een paar Nederlandse heethoofden het verpesten door de 3 kleur te hijsen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s