NICA

Op 3 april 1944 werd in Australië de NICA (Netherlands Indies Civil Administration) opgericht. De organisatie was verantwoordelijk voor het burgerlijk bestuur en de rechtspraak in de Nederlands-Indische gebieden die op de Japanners heroverd werden.

Luitenant-Gouverneur-Generaal H.J. van Mook en generaal Douglas MacArthur, opperbevelhebber SWPA, kwamen begin 1944 overeen dat de Amerikaanse troepen in de heroverde gebieden van Nederlands-Indië voor de bestuurstaken de NICA zou inzetten.
Het personeel van de NICA was militair of gemilitariseerd en droeg een uniform.
In april 1944 gingen de eerste NICA-detachementen aan land in Nieuw-Guinea (Hollandia, Biak, Noemfoer en Manokwari), de Molukken (Morotai) en Borneo (Tarakan en Balikpapan).
Bekend werd dat na 15 augustus 1945 Nederlands-Indië (minus Sumatra) naar het Britse bevelsgebied van SEAC werd overgeheveld.
De herbezetting van Borneo, Celebes, de Molukken en de andere eilanden in Oost-Indonesië was nu een Australische en de herbezetting van Sumatra, Java, Bali en Lombok een Britse verantwoordelijkheid.
Op 24 augustus werd daarom met de Britten een nieuwe Civil Affairs Agreement gesloten.
In september 1945 kwamen de eerste NICA-vertegen-woordigers in Batavia aan.
Omdat de Indonesiërs fel reageerden op de komst van de NICA (met in de naam Netherlands Indies) werd in januari 1946 de naam gewijzigd in AMACAB (Allied Military Administration, Civil Affairs Branch). Ondanks haar naam bestond de organisatie volledig uit Nederlands-Indische ambtenaren.

13 gedachten over “NICA

  1. Geachte lezer,

    Eindelijk is mij duidelijk geworden wat de letters NICA betekenen.
    Die letters staan op de mouw van een uniformblouse van mijn vader, ik zie mijn vader met die blouse aan op een foto.
    Hij ging naar Nederlands-Indië eind 1945, met ook de drijfveer om daar zijn broer Tjeerd Bakker te willen vinden, die nog niet getraceerd was en die als KNIL-soldaat onder de Japanse overheersing had gezucht, of die mogelijk was omgekomen.
    Die letters NICA kon ik nooit ergens vinden, en ook op internet moest ik heel veel pagina’s met niet ter zake doende Nica-woorden doorwerken tot ik uiteindelijk toch op de bedoelde afkorting stuitte! Die nog maar een paar maanden geleden op internet terecht gekomen moet zijn.

    Het was een nogal naïeve gedachte om te denken dat je in die tijd in Indië wel op zoek kon gaan naar iemand: het was te gevaarlijk om je door het land te bewegen en mijn vader en zijn makkers werden zo ongeveer almaar op eenzelfde plek gehouden, hun missie bleek dus erg zinloos te zijn.
    Het heeft hem en zijn kameraden heel wat moeite gekost om uit deze situatie te raken, want je kon niet maar zo aanmonsteren op een schip dat je weer naar Nederland zou brengen.
    Er waren vele repatrianten die groter noodzaak hadden om op een schip een plek te krijgen, bijvoorbeeld de Nederlanders die in Indië in de kampen hadden gezeten en er nu niet meer konden leven vanwege de Indische vrijheidsstrijd.

    Je kon wél aanmonsteren als je je op de schepen nuttig kon maken. De achternaam van mijn vader was “Bakker”, er was enige verwarring over dat woord: men begreep het als was dat het beroep van mijn vader. Hij greep dat aan als kans, wat een idee. Mijn vader werd te werk gesteld in de bakkerij op het schip, als bakkersknecht.

    Het werd minder benijdenswaardig toen de echte bakker op het schip op een keer niet in orde was. Toen kreeg mijn vader plotseling een verantwoordelijkheid die hem helemaal boven de pet ging ….
    Hij heeft dat gekke avontuur vele malen aan ons kinderen verteld.

    Mijn schoonvader heeft als KNIL-militair aan de Birma-spoorlijn gewerkt en mijn schoonmoeder, haar ouders en haar veel jongere broer hebben in verschillende Jappenkampen gezeten.
    Op die manier heb ik heel veel geleerd over het leven in Indië en het leven in de kampen.
    Nog veel meer heb ik opgestoken uit het boek dat die broer later schreef over het jongenskamp waarin hij terecht kwam.
    Dat is het boek “Ambarawa, Bandoengan en de Belg Refuge. Mythe en werkelijkheid over twee Japanse kampen”. Geschreven door Joop Al. Uitgever Ad. Donker, Rotterdam, 1994.

    Wat een verhaal.
    Ik ben erg blij met uw uitleg over de NICA!

    Met vriendelijke groet,
    Jannie Bakker

  2. Ik kijk praktisch nooit op Google, maar ik werd nu nieuwsgierig naar de vermelding van NICA. Ja hoor, pas op p. 7 (mag I4E trots op zijn!), en daarna weer niks.
    Als oudje ken je nog de kreten uit de bersiap: andjing Nica! Hoe ver verdwijnt de geschiedenis uit het zicht!

  3. Beste I4e,
    is er meer bekend over het uniform van de NICA? Ik doe zelf aan levende geschiedenis, en zou in het kader van herdenkingen mogelijk een keer dit onderdeel en de inspanningen die het zich getroost heeft onder de aandacht willen brengen.
    hartelijke groet,
    Bas de Groot

  4. Hallo Bas de Groot,

    ik heb via de Engelse versie van google http://www.google.com met als zoekwoord gekeken en dan kom je toch wel veel informatie tegen over NICA.

    Wat het NICA-uniform betreft heb ik leentjebuur gespeeld bij de lt-GG van Mook, Tijdens zijn verblijf in Australie werd het NICA opgericht en als je naar zijn foto’s kijkt kan je zien hoe hij en zijn staf gekleed zijn. Het gedragen unform zal wel die van NICA zijn.neem ik aan.

    • Dat klopt, khaki. De onbekendheid van de NICA (en hun kleding) komt waarschijnlijk omdat de NICA na de oorlog niet lang meer heeft bestaan. Het was gedurende de oorlog de Indische praatpaal van MacArthur. De NICA is ongemerkt opgegaan in de Indische regering in Batavia. Waarschijnlijk wordt met andjing NICA die Indische regering bedoeld. Ik weet niet eens of de NICA formeel wel is opgeheven.

  5. Andjing NICA oftewel de honden van de NICA is de naam van het 5° KNIL bataljon. S.Lapré MWO heeft er een boek over geschreven. Op verzoek van de Indonesiers werd de naam NICA veranderd in AMACAB

    • Ik geloof dat dit klopt! Dit geeft ook aan dat niemand precies wist wat NICA was, een civiele organisatie t.b.v. het bestuur, geen militairen: Netherlands Indies Civil Administration. Maar het kan ook zijn dat niet de NICA-mensen zelf de andjing NICA waren, maar dat de KNIL-militairen de (bloed)honden waren van de NICA-burgers. AMACAB was de Allied Military Administration Civil Affairs Branch, waarbij in april 1946 ook de RAPWI werd ondergebracht. Volgens mij, maar wie ben ik, was de AMACAB een legeronderdeel van het SEAC van Mountbatten. De bestuur-burgers werden daarmee ondergebracht in een militaire organisatie wat oorspronkelijk niet de bedoeling was.

  6. Voor de kenners waarschijnlijk gesneden koek, maar mij duizelt het al die afkortingen. Toch vind ik de uitleggingen ozo leerzaam en ook leuk om het volgen.

  7. Mijn moeder is in 1945 als Militair verpleegster naar Indonesie gegaan om de hospitaals die vernield waren door de Japanners weer op te zetten.

    • Met het Rode Kruisteam uit Nederland dat bij het Leger des Heilshospitaal in Soerabaja aankwam, november 1945, was er behalve een arts en een secretaresse, ook een verpleegster. ‘Ook’ is geen miskenning, de verpleegster was volgens mij de belangrijkste figuur.

  8. Is bekend hoeveel NICA vertegenwoordigers in september 1945 op Java aankwamen? En waren dat militairen, of burgers? Weten we of voor die tijd al Nederlandse militairen op Java aanwezig waren?

  9. De enige Nederlands militairen die in die tijd aanwezig waren op Java waren de militairen van het KNIL die op de dag van de japanse capitulatie 15-08-1945 nog in krijgsgevangenkampen op Java zaten. Dat waren zowel Nederlanders als Indische mannen. Zij liepen (“letterlijk”) het kamp uit en gorganiseerden zich in die tijd met pijn en moeite en geholpen door voornamelijk ambonese en menadonese miltairen. Met pijn en moeite, aangezien Mountbatten weigerde de Nederlandse krijgsgevangenen die in Birma, Siam en Japan waren bevrijd uit krijgsgevangenschap, terug naar Ned.- Indie te laten komen ( hij heeft ze vast laten houden in Siam etc, tot lang na augustus 1945) en aangezien de Britten erbij stonden en er naar keken terwijl de indonesische jongeren (pemoeda’s) de wapens van de japanners innamen. Dat was in de periode augustus – november, totdat dat de Britse generaal Mallaby in november 1945 door de pemoeda’s werd vermoord. Daarna gaven de Britten de japanners opdracht om de orde te handhaven (wat die japanners toen ook gehoorzaam deden). Het KNIL heeft zich in die tijd al improviserend georganiseerd met behulp van soms hele jonge indische jongens van zo’n 16 -17 jaar georganiseerd en in feite als een soort van knokploegen staande gehouden en zich gaandeweg weten te bewapenen. Vanaf okober/november 1945 kwam dat bijvoorbeeld op gang met het oprichten van een depot pantsertroepen in Batavia en uiteraard het bekende 5de bataljon infanterie KNIL met de naam Andjing Nica, in Bandoeng (dus geen onderdeel van de formele NICA, want deze Netherlands Indies Civil Administration was dus een civiele ambtenaarsorganisatie, bedoeld om het Nederlands gouvernement weer te herstellen). Alhoewel dus geen legeronderdeel, hadden een aantal NICA–mensen wel een militaire rang. Deze kregen zij na een korte militaire opleiding in Nederland (wellicht vergelijkbaar met de CIMICs die defensie tegenwoordig in haar organisatie heeft): deze NICA-ambtenaren hadden vaak Indisch recht gestudeerd. Ditwas destijds – tot 1950- een universitaire opleiding o.a. aan de faculteit aan de Rijksuniversiteit van Leiden: deze categorie kwam dus in september 1945 aan in Batavia. De eerste gesneuvelde van deze categorie is de toen 28-jarige NICA-2e luitenant Albert Louis Nix, die op 16 oktober 1945 samen met 10 andere militairen van diverse onderdelen in de omgeving van Tjiandjoer / de Poentjakpas, onderweg zijnde van Batavia naar Bandoeng in een hinderlaag is gelopen. Deze 11 mannen zijn allemaal getjingtjangt door “vrijheidsstrijders”/locale warlords. Louis Albert Nix was afgestudeerd in het indisch recht, een indische jongen die in 40-45 vast zat in NL en in NL in het verzet heeft gezeten. Hij heeft posthuum het verzetsherdenkingskruis gekregen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s