Asal Oesoel en Pendaftera

Twee stukken die voornamelijk elke Indisch man of –vrouw in bezit moest hebben tijdens de Japanse bezetting. Beide documenten gaven de bezitter een vrijgeleide om buiten de Japanse interneringskampen te blijven.

Van deze twee documenten was het bezit van de Pendafteran (persoonsbewijs) verplicht gesteld. Die moest worden gekocht. Prijs: f 80,– voor vrouwen en
f 150,- voor mannen.
Geregistreerd werden de volgende gegevens: nummer pendaftaran, naam, leeftijd, huidig adres, nationaliteit, geboorteplaats, bedrijf waar werkzaam, hoeveel tijd woonachtig in Indië, getrouwd of niet. Een pasfoto was verplicht evenals de duimafdruk van de houd(st)er.
Dit stuk heeft zijn diensten ook bewezen toen na de Japanse capitulatie, als men alle andere identiteitspapieren was kwijt geraakt, hiermee bij de Nederlandse autoriteiten officieel kon aantonen wie men was.
Een Asal Oesoel was nuttig om aan te tonen hoeveel Indonesisch bloed men ‘in de aderen’ had, via een Indonesische moeder of grootmoeder.
Omdat de Japanners hadden aangekondigd dat de kinderen van het land niet zouden worden geïnterneerd was het kennelijk nuttig om via het Landsarchief in Batavia een bewijs te krijgen dat hij of zij van Indonesische afkomst was. De gegevens van een kort eenvoudig stamboomoverzicht dat van de aanvrager naar ouders en grootouders leidde, werden op een bepaald formulier getypt. Het formulier werd van een officieel stempel voorzien en meestal ook van een Japanse datum. Een datum dat 660 jaar verder ligt dan onze jaartelling, dus het jaar 2603 wil zeggen 1943.

6 gedachten over “Asal Oesoel en Pendaftera

  1. Bovenstaand verhaal lijkt mij de formele procedure die in de praktijk op vele manieren werd uitgevoerd. Vooral de verwijzing naar het Landsarchief lijkt mij te zijn overgewaaid uit vooroorlogse procedures m.b.t. het rascriterium. Ik wist dat niet, en denk dat onder oorlogsomstandigheden voor een eilandenrijk dat groter is dan Europa het zeer onwerkbaar was. Tenzij men een vooroorlogse asal oesoel had.
    Ik herinner mij geen details, maar het is bij mij heel eenvoudig verlopen. Zelf werd ik net als mijn broer en zus tot belanda kira kira betoel verklaard. Ik wilde echter bij mijn moeder blijven die als belanda indo niet in het kamp hoefde. Ik ‘verloor’ dus mijn pendaftaran en ging logeren bij kennissen in Lawang. Dat waren mensen met een nogal donkere huidskleur tegen wie ik gewoontegetrouw ‘tante’ en ‘oom’ zei. Ik ging met de mooiste tante naar het bureau, zij glimlachte vriendelijk en zwaaide met haar heupen waarna de behandelende ambtenaar mij als belanda indo registreerde.
    Tijdens de bersiap ben ik dat papier kwijt geraakt, maar dat was geen probleem. In de Werfstraatgevangenis in Soerabaja werd niet geregistreerd. Op de Princess Beatrix (zie Javapost 11 februari 2011) moest ik zelf mijn naam op de lijst zetten zonder controle. In Batavia, in het opvangkamp Struiswijk, kreeg ik zonder enige controle een RAPWI-pasje. Op aanraden van een celgenoot die ik nog kende uit mijn Kenteitai-tijd had ik wel mijn leeftijd ge-upgraded naar 18. Voor mijn werk bij het Rode Kruis kreeg ik een keurig pasje met mijn mondeling verklaarde personalia. Dat pasje was naderhand voldoende om voor vertrek naar Nederland een noodpaspoort te krijgen. Dat was weer voldoende voor de burgerlijke stand in Vlissingen voor inschrijving. Dat waren nog eens tijden!

  2. “nationaliteit’ Ook etnische situatie in diverse gradaties zoals belanda totok, belanda indo enz.enz. Dit leek mij te variëren van ambtenaar tot ambtenaar. Kon mee worden gesjoemeld, maar volgens mij waren de Nederlanders erg netjes.

  3. Wat ik me afvraag: op de pendafteran staat op de achterkant gedrukt:

    Orang jang terseboet diatas dinyatakan, bahwa ia telah bersoempah kesetiaan pada tentara Nippon,…

    Werd dat echt gedaan, trouw beloven aan het leger van Japan? En zo ja, hoe ging dat in zijn werk?

    • Mas Rob.
      Trouw beloven aan het Japanse Keizerrijk
      ging volgens mij heel eenvoudig, Had ik gedaan nl.
      in 1942 als zijnde vrijlating te verkrijgen als gijzelaar.
      ’t Ging als volgt ,wel deze bijzondere Japans feestdag
      vergeten.
      Wij werden opgesteld in de zon richting ,niet op een rij
      maar een ieder afzonderlijk -toespraken ,diepe buigingen
      en opgepaste wijze ”Banzai Nippon” luidkeels roepen.
      vanuit de buiging en armen omhoog.
      Tenminste ,wij gingen naar huis en voor een paar maanden
      een vrij vriendschappelijke contacten gehad.
      Daarna kwam het huisarrest en afvoer per trein voor internering
      te Padang.
      siBo

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s